لول گیج (Level Gauge) چیست؟
لول گیج یا گیج سطح ابزاری است که برای نمایش بصری و مستقیم سطح مایعات در مخازن، تانکها یا برجها استفاده میشود. برخلاف ترانسمیترهای الکترونیکی که سطح را به صورت سیگنال دیجیتال یا آنالوگ ارسال میکنند، لول گیج اطلاعات سطح را به صورت مشاهده مستقیم یا در برخی مدلها همراه با نمایشگرهای مکانیکی یا دیجیتال نمایش میدهد.
لول گیج، ابزاری بسیار پرکاربرد برای نظارت سریع، ساده و قابل فهم سطح در صنایع مختلف است.
کاربردهای لول گیج
- نمایش سطح آب در مخازن آتشنشانی و ذخیره آب
- مخازن مواد شیمیایی و اسیدها
- مخازن سوخت، بنزین، گازوئیل و روغن
- بویلر و دیگهای بخار
- صنایع غذایی و دارویی
- سیستمهای خنککن و برجهای خنککننده
- مخازن فشار بالا در صنایع نفت و پتروشیمی
انواع لول گیج
1. لول گیج شیشهای (Sight Glass Level Gauge)
یک لوله شیشهای شفاف متصل به مخزن است که سطح مایع داخل لوله برابر با سطح مایع مخزن بوده و قابل مشاهده است.
مزایا:
- نمایش مستقیم و واضح سطح
- قیمت مناسب
- نصب و تعمیر ساده
معایب:
- شکننده (شکنندگی شیشه)
- محدودیت در فشار و دما
- مناسب مواد غیرخورنده یا مایعات شفاف
2. لول گیج مغناطیسی (Magnetic Level Gauge)
زمانی که سطح مایع شناور مجهز به آهنربا، در داخل یک لوله قرار میگیرد، نمایشگر مغناطیسی بیرونی رنگ یا فلپهای چرخنده برای نمایش سطح حرکت میکند.
مزایا:
- ایمنی بالا (بدون تماس مستقیم اپراتور با مایع)
- مقاوم در برابر دما و فشار بالا
- مناسب مواد خورنده و تیره
معایب:
- قیمت بالاتر نسبت به شیشهای
- نیاز به نگهداری دقیقتر
3. لول گیج دیافراگمی (Diaphragm Level Gauge)
بر اساس اختلاف فشار دو طرف دیافراگم کار میکند و واحد مکانیکی یا الکترونیکی نمایشگر سطح را نشان میدهد.
کاربرد:
- مخازن با فشار بالا
- مایعات خورنده و دمای بالا
4. لول گیج ترانسمبتر دار (Level Gauge with Transmitter)
ترکیبی از گیج مکانیکی یا مغناطیسی به همراه ترانسمیتر برای ارسال سیگنالهای الکتریکی به سیستمهای کنترل و مانیتورینگ.
نحوه عملکرد لول گیج
در مدلهای شیشهای سطح مایع به دلیل فشار برابر در داخل مخزن و لوله شیشهای همسان میشود و میتوان سطح را مشاهده کرد.
در مدلهای مغناطیسی، شناور داخل لوله سطح، حرکت میکند و میدان مغناطیسی باعث گردش یا تغییر رنگ فلپها/میلههای نمایش خارج از لوله میشود.
در مدلهای دیافراگمی، اختلاف فشار باعث جابهجایی دیافراگم و حرکت مکانیکی عقربهها میشود.
مزایای لول گیج
- نمایش ساده و قابل رویت بدون نیاز به تجهیزات پیچیده
- امکان مشاهده مستقیم سطح بدون نیاز به سیگنالهای الکترونیکی
- نصب و نگهداری آسان در موارد خاص
- در مدل مغناطیسی، مقاوم در برابر مواد خورنده و شرایط سخت
معایب لول گیج
- در مدل شیشهای شکننده و آسیبپذیر
- محدویت فشار و دما در انواع ساده
- برخی مدلها قابلیت ارسال سیگنال ندارند
- نیاز به نظارت و بازدید مکرر جهت اطمینان از صحت نمایش
اجزای اصلی لول گیج
- بدنه (فلزی یا پلاستیکی)
- لوله شیشهای یا محفظه دید
- شناور (در مدل مغناطیسی)
- اجزای مغناطیسی (فلپ، میله) در مدل مغناطیسی
- اتصالات رزوهای یا فلنج
- نمایشگرهای مکانیکی یا دیجیتال (در مدل ترانسمیتر دار)
جمعبندی
لول گیجها ابزارهای ساده، قابل اطمینان و بسیار پرکاربرد برای مشاهده مستقیم سطح مایعات در مخازن مختلف هستند.
انتخاب نوع مناسب لول گیج بر اساس نوع سیال، شرایط فشار و دما، نیاز به ارسال سیگنال و مسائل ایمنی انجام میشود.
در صنایع مختلف میتوان به تنهایی یا همراه با ابزارهای دیگر از لول گیجها برای کنترل سطح بهره برد.